Somatik Deneyimleme

"Travma hayatın bir geçeğidir. Bununla beraber bu gerçeğe yaşam boyu hapsolmak zorunda değiliz", Peter Levine.

Daniel, 60’lı yaşlarındadır ve kaygı, aşırı tetikte olma hali, diğerlerine güvenme zorluğu ve sık sık yenilenen depresyon şikayetlerine sahiptir. Bu semptomlar yaşam kalitesini bozmakta ve özellikle de çok fazla sayıda tartışmanın kışkırtıcısı kendisi olduğundan ilişkilerini etkilemektedir.

Çoğu kişi gibi çocukluğundan itibaren travmatik hikayelerle dolu bir geçmişe sahip olan Daniel birkaç haftalık terapi sonrası, derinlik algısına sahip olmadığını belirtir - Daniel’in görüşü sadece iki boyutludur - ama nesneleri derinlikleri ile birlikte görebildiği 3-D fotoğrafları ve bu görsellerdeki 3-D şekillerin oluşumuna bakmayı çok sevmektedir. Bu ilginç bir şeyi temsil eder; Daniel derinlik algısı için kesinlikle bir kapasiteye sahiptir ancak herhangi birşey görüşü ile ilgili bu özelliğin işleve girmesini engellemektedir.

Terapi ilerledikçe erken dönem travmalardan bir tanesi üzerinde çalışma fırsatı doğmuştur; 4 yaşındayken babasının intiharı. Ölüm nedeni onunla hiçbir zaman konuşulmamış ve annesi onu koruma imkanına sahip olamamış ve ona ihtiyacı olan ilgiyi ve konforu sunamamıştır. Ancak Daniel terapi aracılığıyla babasının intihar deneyimini yeniden işleme sokmasıyla birlikte aniden derinlik algısının geri geldiğini fark eder. Bir süre farklı bir dünyadaymış gibi hisseder; nesnelerin, insanların ve bitkilerin olağanüstü oldukları büyüleyici bir dünya.

Travma Olur. Semptomlar Oluşur. Her türden Semptomlar.

Çok çeşitli koşullara sahip insanların Post-Travmatik Stres Bozukluğu (PTSD) semptomlarının da buna bağlı olarak çok farklı şekillerde ortaya çıkabileceği bilgisine ve anlayışına sonunda sahip olabildik. Savaş, büyük kazalar ya da tecavüz gibi olayların PTSD’ye yol açtığını hepimiz biliyoruz, ama nedeni konusunda emin değiliz.

Yaşamda kalma güdümüze ya da sağlığımıza tehdit olarak deneyimlenen her şey PTSD-benzeri semptomların oluşmasına neden olabilir ve günlük etkileşimlerimizde ve eylemlerimizde olumsuz etkilere sahip olabilir. Ve biz PTSD semptomları yaşadığımızı anlamayabiliriz, bu semptomları tanılayamayabiliriz.

Daniel yaşamının erken dönemlerinde travma geçirmiş ve açıkça görüldüğü üzere depresyon ve kaygı gibi psikolojik sorunlar baş göstermiştir, ve ayrıca yaşamı boyunca sürmüş olan bir görüş hasarı da oluşmuştur.

Benzer şekilde kaçmanın imkansız olduğu saldırı kategorisinde yer alan tecavüz, taciz, ya da ensest gibi cinsel travmaya maruz kalan kişilerde travma nedeniyle cinsel sorunlar ortaya çıkması muhtemeldir. Ancak bu tür sorunlar çok daha az travmatik olan, mesela aile içinde, okulda, ya da arkadaşlarla çocuklukta yaşanan olaylardan sonra da ortaya çıkabilir. Bazen de travmatik olay diğerlerinden farklı hissetmektir, mesela lezbiyen, gey, biseksüel, transeksüel olarak büyüyen bir çocuğun bu kimliğinin destekten yoksun kalması gibi.

Eğer çok sayıda şey çok sayıda farklı semptoma yol açıyorsa travmanın tanımı nedir o zaman?

Yeterli ve basit bir tanım şu olabilir: sinir sisteminin kaldırabileceğinden çok fazla, çok erken, ya da çok hızlıgerçekleşmiş ve özellikle de başarılı bir şekilde çözüme kavuşturulamamış her türlü olay. Unutmayın, travma, bu travmanın yetişkinlikte tam bir çöküntüye neden olacağı anlamına gelmez; sonuç sadece tatmin olma duygusunun ya da duygusal veya fiziksel keyif alma duygusunun kaybedilmesi ya da bu kapasitenin azalması olabilir.

Ama insanlar nasıl oluyor da benzer olaylar yaşıyor ve farklı sonuçlara sahip oluyorlar? Ve daha da önemlisi bu travmatik deneyimleri iyileştirmek için ne yapabiliriz? Tek yapabileceğimiz şey, başımıza geleni kabul edip semptomlarla yaşamayı öğrenmek zorunda olmak mıdır?

Yakın zamana kadar en son travma terapileri, maruz bırakma terapisi ve duyarsızlaştırma, terapileri idi ki bu yöntemlerin kendileri, kişi için çok zor deneyimler ve hatta çok yoğun ve baskı yaratıcı olabilir. Semptomların kendisi kadar rahatsız edici ve baş etmesi zor olmayan ve bu engelleyici semptomları iyileştirecek başka bir çözüm yolu yok mu peki?

Somatik Deneyimleme

Yapılabilecek tek şey acıyla diş gıcırdatarak yüzleşmek değildir. Dengemizi alt üst eden bir olaya yenik düştüğümüzde, bu biraz önce ya da 10 yıl önce olmuş olsun fark etmez, sinir sistemimizin “yeniden düzenlenmesi” gereklidir. Daniel, zihin ve beden arasındaki doğal akışı kuran bütüncül bir yaklaşım olan Somatik Deneyimleme (SE) adı verilen bir terapiden yardım aldı.

Peter A. Levine, PhD, tarafından geliştirilen SE, stresin ve travmanın fizyolojik etkilerini araştıran çok farklı disiplinlerden beslenir. Dr. Levine, vahşi doğadaki hayvanların yaşam - ölüm çıkmazına sahip olaylardan sonra travmatize olmamalarının ve insanların, çoğumuza önemsiz görünen olaylardan sonra travmatize olmalarının nedenlerini araştırdı.

Ve şunu fark etti: hayvanlar tehlike durumunda birbiri ardına ortaya çıkan tepki serisinin tüm adımlarını tamamlamaktadırlar; fark etme, tepki verme (saldır/kaç/donma) ve tehdit sona erdikten sonra başlangıç noktasına geri dönme. İnsanlarda bu tepki serisi genellikle yarım kalmaktadır. Tehlikedeyken hayvanlar tehditten kaçmaları için çok büyük miktarda enerjiye erişim sağlayacaklardır. Dr Levine söz konusu tehdidin başarılı bir şekilde üstesinden gelinmesinin ardından hayvanların bedenlerindeki bu aşırı enerjinin atıldığı bir işlem olduğunu gözlemlemiştir. Beden sinir sistemi üzerinden kimyasal ve hormonal salgılar sonucu oluşan enerjinin atılmasına izin vererek mesela, titreme, sarsılma, sıçrama ya da avcı hayvandan kaçmak için gerekli olandan daha uzun süre koşmak gibi eylemler aracılığıyla başlangıç noktasına geri dönmektedir.

Sinir Sisteminin Organik Olarak Sahip Olduğu Ritmini Yeniden Oluşturmak

Bu bilgiyi insanlara uygulayan Dr. Levine Waking the Tiger (Kaplanı Uyandırmak olarak çevirisi mevcut) ve In an Unspoken Voice adlı kitaplarında şöyle açıklıyor:

SE, kişi baş edilemeyen bir olay ya da travmatik bir olay yaşadığında veya bunu hatırladığında sadece düşünceler ya da bağlantılı duygulara odaklanmak yerine aynı zamanda ortaya çıkan fizyolojik tepkiler üzerine odaklanmaktadır.

Buradaki amaç sinir sistemine uyarılmışlık ve dinlenme halleri arasındaki normal döngüsünü yeniden kazandırmaktır.

· Uyarılma zevk almak ya da tehlikeye tepki vermek için bir şekilde stimüle olmaktır.

· Dinginlik ise uyarılmaya kıyasla sindirim, dinlenme ve yeniden enerji toplama için gerekli olan daha sessiz ve yavaş hallerdir. Dingin mod aynı zamanda enerji için yeni bir talebin olacağı tepki vermemiz gereken bir sonraki sefer için bizi hazırlar.

· Bu döngü sağlıklı işleyen bir sistemde, yükselme ve alçalma olarak mükemmel bir şekilde ola gelir.

Bu normal döngünün herhangi bir bölümü sekteye uğradığında kimyasal ve hormonal süreçler sonucu bedende üretilen enerji boşaltılamadan bedende sıkışır. Ve biz de farklı yoğunluktaki haller arasında rahat bir şekilde ve kolayca akmakta başarısız oluruz. Ve bedende kilitli kalmış olan enerji muhtemelen olaylar, kişiler ya da başka şeyler bize önceki tamamlanmamış deneyimimizi hatırlattığında tetiklenecektir.

Bu nedenle, yaşamlarımızdaki her yeni an geçmişimizin rengini taşıyacaktır, sıklıkla olumsuz bir şekilde, ve geçmiş araya girdiğinde anın içinde tam olarak mevcut olmamız mümkün değildir.

Bu yazı Psychology Today web sitesinde 26 Mart 2015 tarihinde yayınlanan makaleden bir alıntıdır. Makalenin tamamı için aşağıdaki linke tıklayabilirsiniz:

https://www.psychologytoday.com/blog/the-intelligent-divorce/201503/somatic-experiencing

Daha fazla bilgi için, www.traumahealing.org adresini ziyaret edebilirsiniz.

Psychology Today web sitesinde yayınlanan bu makalenin yazarları hakkında: Roger Saint-Laurent, Psy.D, SEP, CGP klinik psikolog, New York City ve Westchester, NY’da çalışmaktadır. www.DrSaintLaurent.com

Sharlene Bird, Psy.D, SEP, klinik psikolog, New York City’de çalışmakta. www.DrSBird.net

...

...